«សំបូរព្រៃគុក» ​ជាឈ្មោះ​កាត់​បារាំង?

ខ្យង-Khcang

កំណែសម្រួល​ឈ្មោះ​ ថ្ងៃទី១២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៧៖

ខ្ញុំយល់ស្របតាមការពន្យល់របស់បង ហេង សុផាឌី តាមរយៈ​យោបល់នៅលើ facebook post របស់បង​ ញឹម សុធាវិន នៅថ្ងៃនេះ​ថា​៖ “ខ្ញុំសូមចូលរួមយោបល់ខ្លះក្នុងនាមបុគ្គលមួយរូបដែលបានចូលក្នុងកិច្ចការ​សរសេរ ឯកសាររម​ណីយដ្ឋានប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក​​ សុំចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក។​ ការដែលសម្រេចសរសេរពាក្យសំបូរ មិនសរសេរ សម្បូណ៌​ ព្រោះយកតាមឈ្មោះដែលប្រើជាផ្លូវការក្នុងវិស័យរដ្ឋបាល ដែលទទួលស្គាល់ដោយក្រសួងមហាផ្ទៃ។​ ដូច្នេះហើយទើបក្រុមការងារយល់ថាត្រូវសរសេរឲ្យត្រូវតាមពាក្យដែលប្រើក្នុងវិស័យរដ្ឋបាលជាផ្លូវការរួចទៅហើយ បើទោះជាដឹងថាពាក្យនោះពុំត្រឹមត្រូវតាមក្បួនច្បាប់វេយ្យាករណ៍ខ្មែរក៏ដោយចុះ។​ ម្យ៉ាងទៀតគិតថា ការដែលប្រើពាក្យថ្មីនាំឲ្យច្របូកច្របល់។

ដូច្នេះខ្ញុំសូមកែសម្រួលឈ្មោះក្នុងអត្ថបទនេះ​ពី «សម្បូរ» មក​ជា «សំបូរ» វិញ។ ម្យ៉ាងទៀតនៅ​ពេល​សរសេរ​អត្ថបទនេះ ​ខ្ញុំ​គិត​តែ​តាម​វចនានុក្រម​មិនបាន​គិតទៅ​លើការសរសេរ​ជាឡាតាំងរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវបារាំង​ដូច​ជាគ្រូសំស្ក្រឹត​លោក ល្វី ហ្វីណូត៍ និងលោក ប៉ាម៉ង់ទីយេ ដែលសរសេរជា Sambór (m=ម, ó=ូ) «សម្បូរ» នៅឆ្នាំ១៩១២ Saṃbór (ṃ=ំ, ó=ូ) «សំបូរ» នៅឆ្នាំក្រោយៗមក។ ខ្ញុំក៏ត្រលប់ទៅមើល​វចនានុក្រម ខ្មែរ-បារាំង របស់លោក អាយម៉ូនីញេ និងលោក សឺង ដៀប (បោះពុម្ពឆ្នាំ១៨៧៨) និង​របស់លោក ហ្សង់-បាប្ទិស្ត ប៊ែរណា (បោះពុម្ពឆ្នាំ១៩០២) ម្តងទៀត​ ឃើញថា​អ្នកទាំងបីសុទ្ធតែសរសេរ «សំបូរ» ជាព្យាង្គរាយ (សូមមើលរូបខាងក្រោម)។ នេះប្រហែល​ជាទម្រង់ដែលគេនិយម​សរសេរនៅជំនាន់នោះ ដូច្នេះគួរសរសេរឈ្មោះ​ជា «សំបូរ» ពុំមែន «សម្បូរ» ឡើយ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ខ្មែរ​សរសេរ​ព្យាង្គរាយ​និង​តម្រួត​ឆ្លាស់គ្នាយូរយារ​ហើយ ឲ្យថា​ត្រូវឬខុស​នោះក៏ពុំបាន​ដូចគ្នា គ្រាន់តែដើម្បីសម្រួល​ការសរសេរផង​និង​ចំណាំផង យើង​តោង​ប្រើ​ទម្រង់តែមួយ​ឲ្យ​ស៊ីគ្នា​ហើយ​ឲ្យកំណត់ចំណាំមួយថា​អាចសរសេរជាទម្រង់មួយទៀតបាន​ជាការស្រេចហើយ។ ក្នុងអត្ថបទខាងក្រោម​ ខ្ញុំរក្សាទម្រង់ «សម្បូរ» តាមវចនានុក្រម​កាលណា​ខ្ញុំឲ្យជាអត្ថន័យ​ឬយោងពីឯកសារគេដែលប្រើទម្រង់នេះ តែ​ខ្ញុំប្រើ «សំបូរ» ជាឈ្មោះ​ប្រាសាទ​និងភូមិ​ដូច្នេះវិញ។

dico វចនានុក្រមខ្មែរ-បារាំង ដែលបោះពុម្ពមុន​វចនានុក្រមខ្មែរ

អត្ថបទ

មកទល់​ឥឡូវនេះ មាន​ការ​ពន្យល់បកស្រាយ​ច្រើនបែបយ៉ាងចំពោះអត្ថន័យរបស់ឈ្មោះ «សំបូរព្រៃគុក» ដូចជា​ឯកសារ​ចុះបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក​ប្រែជាអង់គ្លេស​ថា “the temple in the richness of the forest” «ប្រាសាទនៅ​ក្នុងព្រៃ​ដ៏សម្បូរ?»។ លោក​ មីសែល​ ត្រាណេ​ ធ្លាប់ពន្យល់​យ៉ាងខ្លីថាវា​ផ្សំដោយពាក្យបី​គឺ «​សម្បូរ» ជា​ឈ្មោះ​របស់​ភូមិ​មួយ​នៅ​ជិត​ក្រុម​ប្រាសាទ​, «​ព្រៃ​»​ សំដៅ​ព្រៃឈើ, និង «​គុក (Kuk)» ជា​ពាក្យ​ខ្មែរហៅ «ប្រាសាទ​»។ សរុបមក«​សម្បូរ​ព្រៃ​គុក​»​មាន​ន័យ​ថា «​ព្រៃស្តុក​ដោយ​គុក ឬ​ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​» (La foret aux tours)។ យ៉ាងណា​ក៏យើងឃើញនៅមាន​ការបកស្រាយ​ខុសៗគ្នាចំពោះឈ្មោះនេះ ពិសេស​ក្នុង​រយៈពេលដែល​ «សម្បូរព្រៃគុក» ក្លាយជា​បេតិកភណ្ឌពិភពលោក។ ក្នុង​សំណេរ​នេះ​ ខ្ញុំ​រពឹង​ថា​ការបកស្រាយ​ផ្សេងៗ​ពី​ឈ្មោះ«​សំបូរ​ព្រៃគុក»​នឹង​បញ្ចប់ត្រឹម​នេះដើម្បី​យើងអាច​​ងាកទៅរក​ប្រធានបទផ្សេងទៀត។

ខ្ញុំបាន​បកស្រាយពី​ «គុក» និង «គុហ៍» ​នៅ​ប្លុក​មុនរួចហើយ នៅទីនេះ​ខ្ញុំ​សុំបកស្រាយ​លើ​ការណ៍​ដែល​នាំឲ្យ​ពិបាកប្រែ​និង​ពន្យល់ពាក្យ «សំបូរព្រៃគុក»។ ជាទូទៅ​ប្រាសាទ​ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន​មានឈ្មោះដូច​ជា «ព្រៃគុក» «ព្រៃប្រាសាទ» ឬ «ព្រៃក្តី» ដែល​មានន័យជារួម​ថា «​ព្រៃរបស់ប្រាសាទ» ឬ «ព្រៃដែលមាន​ប្រាសាទ» ពោល​គឺសំដៅ​ទៅ«​ដី​ព្រៃ​​»​ដែល​​មានប្រាសាទ​ក្នុងនោះ ពុំមែន​សំដៅ​ទៅ​លើ​ឈ្មោះប្រាសាទផ្ទាល់ឡើយ (ត្រង់នេះ​សូម​មិត្ត​អ្នកអាន​មើល​អត្ថបទ​របស់​អ្នកគ្រូពៅ សាវរស ដែល​ខ្ញុំ​ប្រែសម្រួល​មួយវគ្គខ្លីជាខ្មែរ​នៅ​ខាងចុង​ប្លុកអំពី​គុក)។…

View original post 861 more words

Advertisements

ដាន់បូ​ផឹកកាហ្វេ


ដាន់បូ៖​ ស្អីគេ! ផឹកកាហ្វេទាំងល្ងាចទៀតហើយ! 

ខ្ញុំ៖​ បើផឹកវាយ៉ាងម៉េច! 

ដាន់បូ៖ សន្សំលុយខ្លះទៅល្បង! ទុកនាំខ្ញុំដើរលេង​ អោយមុខខ្ញុំស្រស់ស្រាយខ្លះ​។ ខ្ញុំក៏ចង់ញញឹម​ ចង់សប្បាយចិត្តខ្លះដែរ។ មិនចង់អោយគេហៅអាមុខងាប់រហូតទេ។ 

ខ្ញុំ៖​ ឯងដឹងខ្លួនថាមុខងាប់ដែរ​។ រៀនញញឹមខ្លះទៅអាក្អូនឯង។ យើងដឹងថាយើងមិនសូវរួសរាយ​ តែក៏យើងញញឹមបានខ្លះៗដែរ។

ដាន់បូ៖​ បានហើយល្បង​ ផឹកកាហ្វេហើយធ្វើការទៅ។ កុំធ្វើជាមនុស្សប្រយោជន៍​ ខ្ជះខ្ជាយពេលវេលាចោលឥតអំពើ! ប្រយ័ត្នក្លាយជាមនុស្សចោលម្សៀត។ 

ខ្ញុំ៖​ យី! មើលវាថាអោយឯង។ បានហើយ! ទៅរៀនញញឹមទៅ​ យើងធ្វើការ៕

ការគិតរបស់អ្នកគឺជាអារម្មណ៍របស់អ្នក (ចាប់ផ្តើមនិយាយអំពីជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត) (អត្ថបទទី១)

 

depression-quotes-goodreads.jpgខ្ញុំគិតថាអ្នកទាំងអស់គ្នាក៏ធ្លាប់មានការបាក់ទឹកចិត្ត ភាពសោកសៅ អារម្មណ៍មិនល្អ ការប្រែប្រួលទៅជាសោកសៅភ្លាម ឆាប់ខឹងជាដើម។ សម្រាប់អ្នកខ្លះដែលធ្លាប់មានអារម្មណ៍បែបនេះក៏ឆាប់ជាសះស្បើយ។ អ្នកខ្លះទៀតបានលាក់អារម្មណ៍នេះ ដោយមិននិយាយប្រាប់អ្នកទាំងអស់អស់រយៈពេលរាប់ឆ្នាំ ដោយទ្រាំរស់នៅទាំងភាពអស់សង្ឃឹម ដោយមិនហ៊ាននិយាយចេញមកក្រៅ នឹងមានទស្សនៈជាទូទៅថាការដែលនិយាយ ធ្វើការប្រឹក្សាលអំពីការបាក់ទឹកចិត្តធ្វើអោយបុគ្គគលមានភាពទន់ខ្សោយ។ ប៉ុន្តែភ្លេចគិតថា បុគ្គលដែលបានបាក់ទឹកចិត្តបានខិតខំជំនះរាប់ឆ្នាំ ដើម្បីរស់នៅដូចមនុស្សធម្មតា។ ដែលជាទូទៅមនុស្សធម្មតាមិនអាចទាំងដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនោះ។

ជំងឺបាក់ទឹកនេះជាស្រមោលអន្ទងរាប់សិបឆ្នាំប្រសិនបើមិនមានការព្យាបាលមួយដ៏ត្រឹមត្រូវ។ អ្នកដែលកើតជំងឺបាក់ទឹកចិត្តនេះហាក់បីដូចជាមានពពកខ្មៅអណ្តែតតាមខ្លួនជានិច្ចដែលមិនបុគ្គលនោះបានមើលឃើញនៅអ្វីដែលហៅថាសុភមង្គល អ្វីដែលជាភាពរីករាយ។ អ្វីៗគ្រប់យ៉ាងប្រៀបដូចជាពពកខ្មៅងងឹងពេញមួយជីវិត។

ខ្ញុំក៏ពិបាកប៉ាន់ស្មានថាខ្លួនខ្ញុំមានជំងឺបាក់ទឹកដែររហូតដល់ខ្ញុំបានទិញសៀវភៅមួយក្បាលមកមើល និងក៏បានធ្វើការសាកល្បងឆ្លើយសំនួរពីរោគសញ្ញានៃការបាក់ទឹកចិត្ត។ ជាលទ្ធផលខ្ញុំមានជំងឺបាក់ទឹកចិត្តកម្រិតមធ្យម។ ដែលជាទូទៅអ្នកដែលនៅជុំវិញខ្លួនខ្ញុំដូចជាមិត្តខ្ញុំ និងប្អូនរបស់ខ្ញុំ មើលមកដូចជា មនុស្សធម្មតា។ ប៉ុន្តែខ្ញុំក៏ធ្លាប់ប្រាប់ពួកគេពីរោគសញ្ញារបស់ខ្ញុំដែរតែពួកគេមិនជឿខ្ញុំ។

អ្នកទាំងអស់គ្នាប្រហែលជាឆ្ងល់ថាតើមានរោគសញ្ញាអ្វីខ្លះ និងមានកត្តាអ្វីខ្លះដែលធ្វើអោយអ្នកកើតជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត?រោគសញ្ញាតសំខាន់ៗដែលខ្ញុំបានកត់សម្គាល់ដែលធ្លាប់បានកើតមកលើរូបខ្ញុំ និងរោគសញ្ញាខ្លះទៀតដូចជា អង្គុយស្ងៀម ឫក៏មិនធ្វើអ្វីទាំងអស់តែមានអារម្មណ៍អស់កម្លាំង គិតច្រើន(ភាគច្រើនអវិជ្ជមាន) មានការបរាជ័យផ្នែកផ្លូវចិត្ត អវិជ្ជមាននិយម នឹងតែងតែគិតថាខ្លួនជាមនុស្សគ្មានតម្លៃ។

ខ្ញុំមិនគិតថាអ្នកទាំងអស់គ្នាជួបជំងឺបាក់ សង្ឃឹមថានឹងមិនមានពពកខ្មៅតាមលងបន្លាចរហូតទៅចុះ។ ប៉ុន្តែសម្រាប់អ្នកដែលកើតហើយ អ្នកមិនមែនជាមនុស្សតែម្នាក់ដែលកើតជំងឺនេះដែរ។ គ្រាន់តែអ្នកដែលមានជំងឺបាក់ទឹកចិត្តភាគច្រើន ពាក់ស្នាមញញឺមក្លែងក្លាយនៅលើមុខរបស់ពួកគេ។ នៅពេលដែលពួកគេត្រលបមកដល់ផ្ទះភ្លាមស្នាមញញឺមទាំងដែលនៅលើមុខទាំងនោះរលាយបាត់អស់រលីង។

ប៉ុន្តែដំណោះស្រាយពិតជាមាននៅពេលដែលយើងចាប់ផ្តើមនិយាយអំពីវា។ សូមចាប់ផ្តើមនិយាយពីជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត!

Information technology and social media to integrate in community development and communication

IMG_4756
Chroy Svay commune chief discussed with a group of youth about the technology.

Chroy Svay commune is approximately 140 kilometer away from down town of Koh Khong where it is hardly accessible to mobile phone service and internet services. However, the raising trend of smart phone and social media keep youths in Chroy Svay commune, feeling curious and intensify the passion of accessing to it.

Ran Kim, a young house wife of 25 year-old used Facebook for two years. As a head of youth group focusing on health said that social media especially Facebook, helped her a lot to mobilize youth in her community and sharing the result of the meeting.

She said “I spend only two days to mobilize our member for meeting by using Facebook; whereas I spent almost a week to inform them individually about meeting in the last two year”.

As information technology keeps broadening their coverage globally, rural community like Chroy Svay also effects from this widespread. The residents started owning smartphone which is partially accessible to internet. Villagers said they could only access to only two mobile operators Smart and Metfone while the rest the signal is too weak to connect.

And likewise Ran Kim, Yen Nu, Nhom Boyi, Chann Kimcheng and Khun Nay, are using social media for mobilizing, accessing to information (weather forecast, fisheries prices, accident, crimes etc), sharing local issues and communicating with local authority (reporting crime, community development, sharing information to provincial level).

Yen Nu, 21 years old and fisherman in Chroy Svay, start using smartphone and social media about one year and a half ago. And he usually used it for sharing information with his friends about the price and yield of their fishery products and sharing about illegal fishing in his community. He said “I usually get information about weather forecast such storm, flood faster than TV and radio for one day. It really helps me a lot for me to go fishing in the sea and avoid the troubles from bad weather”.

He added that his friends usually share with him about result of their fishing and sometimes about the prices.

Chroy Svay commune is a resident of 1064 families. And 2546 local residents are up from 18 years old.

Prom Norn, Chroy Svay’s commune chief, observed that the number of people using smartphone and social media in is his commune keeps increasing.

He estimated that around 10 percent of total population access to smart phone especially the youths. They could buy one smartphone for around 100 USD or lesser than this.

He added that even he did not use the smart phone right now; his colleagues usually showed him the update information about crimes, illegal fishing, and traffic accidents. And sometimes the youth group showed him what had happened in the commune too.

More importantly, youths in the commune has transformed themselves by technology to be a citizen journalist for community through training providing by ActionAid Cambodia on project” Voice Up for Rights to Food Security”.

Chan Kimcheng, a well-known citizen journalist in Chroy Svay commune has used smartphone and social inform the public about the development in her community and used as an educational tools.

She said “I have used “Facebook” as a tool to disseminate community’s information and livelihood activities such as the gathering to discuss about Rights to Education, Mangrove plantation to increase fish breeding zone, Canal Rehabilitation and other psychosocial educational activities to eliminate domestic violence, etc. People in Chrouy Svay community are excited about my role as CJ”.

She added that hence, the more citizen journalist to promote our community on social media, the sooner the public knows our community. Hopefully through this information sharing, we will be able to attract as many developmental organizations as possible to collaboratively develop Chrouy Svay community.

Not only youths who claimed the benefits of social media, but also a housewife admitted its benefits too.

Bun Rat, 4o years, a house wife with 3 children, is using a Samsung Galaxy A4 and could access to Facebook. She said that “Facebook can keep my relative working in Thailand in contact. I can see their activities and Photos on Facebook”.

Prom Norn, the commune chief said he is going to buy new smart soon. He added “it will save me a lot times to send documents and information to districts or provincial department”.

My Review: The New Digital Age

new digital age

Today I spent 47 USD for two books at the only store in Cambodia selling the original books. It was the biggest day of year and the biggest gifts for myself. I rewarded myself to welcome the year of 2015. It begins with the two books. The New Digital Age, The Project Management(by Economist)

Technology is booming in this current decades. The rising of computer, smart phone, smart medical treatment, etc have been bringing up a dramatic change in individual, business, health, education, states, terrorist, revolution .

During decade of year 2000, the number of people who have connection with internet increased from 350 million to more than 2.5 billion. At the same time the number of mobile phone user have increased from 750 millions to over 5 billion. The number can imply that almost all people around have access to mobile phone.

The boom of technology communication changes the behavior of individuals, communities and counties.

This book divides into parts ranking from techno-geography to techno-politics.

The writers have shared their in-deep though towards how technology changes the political situation, educations sector, youth empowerment etc, by giving his experiences during the process of writing this book.

Personally, after reading this book, it provides a thought how the technology has changed the world and how you as an individual be ready to adopt to this fast growing sectors. Even you are a technology geeks, technology has already transformed you. Accept this changes and change in a positive way.

 

Talk the talk: better communications needed at slated mine

CRRT Online

Mining is about a lot more than digging up metals and earth – it’s something that can affect people’s lives and livelihoods.

So when a mining company begins any kind of activity in or near an existing community, effective communication between the groups is critical.

That lesson was made clear in Rattanakiri last week when Ministry of Mines and Energy officials conducted inspections of a number of gold mines.

CRRT director Natacha Kim was invited as an observer to the visits, led by Secretary of State Meng Saktheara.

At the Angkor Gold-Mesco Gold exploration site in O’Yadaw district, the group found that local villagers held significant concerns over the slated mine, which is currently in the environmental impact assessment stage.

Ms Kim said several villagers expressed worry about the mine’s potential reach, which will have a surface area of 50 hectares (0.5sq km) but extend underground for 12 sq km.

View original post 283 more words